Zawarcie małżeństwa wiąże się nie tylko z powstaniem więzi osobistej, ale również z określonymi skutkami majątkowymi. Z chwilą ślubu, o ile małżonkowie nie postanowią inaczej, powstaje ustawowa wspólność majątkowa, obejmująca większość składników nabytych w trakcie trwania małżeństwa. Coraz częściej jednak małżonkowie decydują się na inne rozwiązanie, jakim jest umowa o rozdzielność majątkową, potocznie nazywana intercyzą. Decyzja ta może mieć istotne znaczenie nie tylko w razie rozwodu, ale również w codziennym funkcjonowaniu małżeństwa.

Czym jest umowa o rozdzielność majątkową?

Umowa o rozdzielność majątkową to porozumienie zawierane pomiędzy małżonkami, na mocy którego zniesiona zostaje wspólność majątkowa. Od momentu jej zawarcia każdy z małżonków posiada odrębny majątek, którym samodzielnie zarządza i za który sam odpowiada. Rozdzielność majątkowa może zostać ustanowiona zarówno przed zawarciem małżeństwa, jak i w trakcie jego trwania.

Umowa ta musi zostać sporządzona w formie aktu notarialnego, co oznacza, że nie wystarczy zwykłe pisemne porozumienie pomiędzy małżonkami. Dopiero zachowanie wymaganej formy powoduje, że umowa wywołuje skutki prawne wobec małżonków oraz osób trzecich.

Kiedy warto rozważyć zawarcie rozdzielności majątkowej?

Rozdzielność majątkowa bywa szczególnie korzystna w sytuacjach, gdy jeden z małżonków prowadzi działalność lub wykonuje zawód obarczony podwyższonym ryzykiem finansowym. W takich przypadkach brak rozdzielności może skutkować odpowiedzialnością drugiego małżonka za zobowiązania powstałe w trakcie trwania wspólności majątkowej.

Często rozdzielność majątkowa jest również zawierana wtedy, gdy małżonkowie posiadają znacznie różniący się majątek osobisty lub chcą zachować pełną niezależność finansową. Umowa taka pozwala jasno określić granice odpowiedzialności i zapobiegać potencjalnym konfliktom w przyszłości. Nie bez znaczenia jest także fakt, że rozdzielność majątkowa bywa zawierana w sytuacjach kryzysowych, gdy małżeństwo przechodzi trudny okres, ale strony nie są jeszcze gotowe na rozwód.

Jakie korzyści daje rozdzielność majątkowa?

Jedną z najważniejszych korzyści wynikających z rozdzielności majątkowej jest ochrona przed długami współmałżonka. Po jej ustanowieniu każdy z małżonków odpowiada wyłącznie za swoje zobowiązania, co w praktyce może mieć kluczowe znaczenie w przypadku problemów finansowych jednej ze stron.

Rozdzielność majątkowa ułatwia również zarządzanie finansami i podejmowanie samodzielnych decyzji majątkowych. Każdy z małżonków może swobodnie dysponować swoim majątkiem, bez konieczności uzyskiwania zgody drugiej strony. Ma to znaczenie zwłaszcza w przypadku inwestycji, kredytów czy prowadzenia działalności gospodarczej.

Nie można pominąć również aspektu związanego z ewentualnym rozwodem. Przy rozdzielności majątkowej nie dochodzi do podziału majątku wspólnego, co znacząco upraszcza i przyspiesza postępowanie rozwodowe oraz ogranicza ryzyko długotrwałych sporów sądowych.

Czy rozdzielność majątkowa działa wstecz?

Jednym z najczęstszych nieporozumień jest przekonanie, że zawarcie umowy o rozdzielność majątkową obejmuje także okres sprzed jej podpisania. Tymczasem rozdzielność majątkowa działa wyłącznie na przyszłość. Oznacza to, że składniki majątku nabyte przed zawarciem umowy nadal podlegają zasadom wspólności majątkowej, chyba że małżonkowie dokonają dodatkowych rozliczeń.

W praktyce może to prowadzić do sytuacji, w których mimo zawarcia intercyzy, nadal istnieje majątek wspólny wymagający ewentualnego podziału. W takich przypadkach konieczna jest dokładna analiza stanu majątkowego małżonków.

W ramach jednego aktu notarialnego można jednak dokonać ustanowienia rozdzielności majątkowej – intercyzy (na przyszłość) oraz podziału majątku wspólnego.

Czy sąd może ustanowić rozdzielność majątkową?

W określonych sytuacjach rozdzielność majątkowa może zostać ustanowiona również na mocy orzeczenia sądu. Dzieje się tak najczęściej wtedy, gdy między małżonkami występuje trwały konflikt, brak współdziałania w sprawach majątkowych lub gdy jeden z małżonków działa na szkodę drugiego. Sąd może ustanowić rozdzielność majątkową nawet z datą wsteczną, co odróżnia ją od umowy zawieranej u notariusza.

Takie postępowania wymagają jednak odpowiedniego przygotowania i wykazania istnienia ważnych powodów, dla których dalsze trwanie wspólności majątkowej nie jest uzasadnione.

Dlaczego warto skonsultować umowę z prawnikiem?

Choć sama umowa o rozdzielność majątkową może wydawać się prostym rozwiązaniem, jej skutki prawne są daleko idące. Nieprawidłowe sformułowanie postanowień lub brak pełnej świadomości konsekwencji może prowadzić do problemów w przyszłości, zwłaszcza przy rozwodzie, dziedziczeniu czy sporach z wierzycielami.

Kancelaria Radcy Prawnego Kamili Gierus-Lenczner oferuje kompleksowe doradztwo w zakresie umów majątkowych małżeńskich. Indywidualne podejście, profesjonalizm oraz osobisty kontakt pozwalają dobrać rozwiązanie najlepiej odpowiadające sytuacji życiowej i majątkowej klienta. Każda sprawa analizowana jest z uwzględnieniem możliwych konsekwencji prawnych i finansowych.

Jeżeli rozważasz zawarcie umowy o rozdzielność majątkową lub chcesz ocenić, czy takie rozwiązanie jest dla Ciebie korzystne, warto skonsultować się z prawnikiem przed podjęciem decyzji.

Skontaktuj się z Kancelarią.