W praktyce bardzo często spotykam się z pytaniem: „Nie mamy umowy na piśmie – czy w ogóle mam szansę wygrać sprawę?”. Wiele osób pozostaje w przekonaniu, że brak podpisanego dokumentu oznacza brak jakiejkolwiek ochrony prawnej. To nieprawda.

Zgodnie z zasadą swobody umów, umowa może zostać zawarta w dowolnej formie, o ile przepisy szczególne nie wymagają formy pisemnej lub aktu notarialnego. Oznacza to, że w ogromnej liczbie przypadków umowa ustna jest w pełni ważna i skuteczna. Dotyczy to m.in. wielu umów o świadczenie usług, drobnych zleceń, prac remontowych czy pożyczek udzielanych między osobami prywatnymi. Problem nie polega więc na ważności umowy ustnej lecz na udowodnieniu jej istnienia i ustaleń.

W sytuacji sporu sądowego kluczowe znaczenie ma wykazanie, że strony rzeczywiście zawarły określoną umowę, jakie były jej warunki oraz czy doszło do jej wykonania. W praktyce dowodami mogą być nie tylko zeznania świadków, ale również wiadomości SMS, korespondencja e-mail, potwierdzenia przelewów, faktury itp.

Przykładowo, klient zlecił wykonanie prac wykończeniowych w mieszkaniu. Ustalenia odbyły się telefonicznie, bez podpisania umowy. Po wykonaniu prac wykonawca wystawił rachunek, którego inwestor nie zapłacił, twierdząc, że „nie było żadnej umowy”. W toku postępowania sądowego przedstawiono korespondencję SMS, w której strony ustalały zakres prac i wynagrodzenie, a także przelew zaliczki. Sąd uznał, że umowa została zawarta, a roszczenie było zasadne.

Należy jednak pamiętać, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która wywodzi skutki prawne z danego faktu. Oznacza to, że to powód musi wykazać istnienie umowy oraz jej warunki. W przypadku braku dokumentu pisemnego sprawa staje się bardziej wymagająca dowodowo, ale nie jest z góry przegrana.

Są jednak sytuacje, w których forma pisemna jest wymagana pod rygorem nieważności. Dotyczy to między innymi sprzedaży nieruchomości czy ustanowienia niektórych praw rzeczowych. W takich przypadkach umowa ustna nie wywoła skutków prawnych. Dlatego tak istotne jest ustalenie, z jakim rodzajem umowy mamy do czynienia.

W praktyce największym problemem przy umowach ustnych jest brak precyzyjnych ustaleń. Strony często nie określają dokładnie terminu wykonania, zakresu obowiązków czy sposobu rozliczenia. W razie sporu każda z nich przedstawia własną wersję wydarzeń. W takich sytuacjach sąd ocenia wiarygodność dowodów i zeznań.

Z doświadczenia wynika, że wiele sporów można byłoby uniknąć, gdyby ustalenia zostały potwierdzone choćby prostą wiadomością e-mail. Nawet krótkie podsumowanie uzgodnień przesłane drugiej stronie może w przyszłości stanowić istotny dowód.

Jeżeli znajdujesz się w sytuacji, w której druga strona zaprzecza istnieniu umowy ustnej lub odmawia zapłaty wynagrodzenia, nie oznacza to automatycznie braku możliwości dochodzenia roszczeń. Kluczowa jest analiza dostępnych dowodów i przyjęcie właściwej strategii procesowej.

Kancelaria Radcy Prawnego Kamila Gierus-Lenczner zapewnia pomoc w sprawach dotyczących sporów wynikających z umów.

Jeżeli masz wątpliwości co do swojej sytuacji prawnej, zapraszam do kontaktu z Kancelarią